Phương pháp reggio emilia là gì? Ưu, nhược điểm của Reggio Emilia

Trong hành trình tìm kiếm một môi trường giáo dục lý tưởng cho con, có lẽ ba mẹ đã từng nghe đến cái tên đầy chất thơ và nghệ thuật: Reggio Emilia. Đây không chỉ đơn thuần là một phương pháp giáo dục mầm non, mà là cả một lý lý sâu sắc sâu sắc, một cách nhìn nhận đầy tôn trọng về thế giới huyền diệu của trẻ thơ. Tại sao bạn không biết phải làm gì? Nó có thực sự là mảnh ghép hoàn hảo cho con? Hãy cùng ME School khám phá thế giới đầy màu sắc của giáo dục Reggio Emilia nhé.

Phương pháp Reggio Emilia là gì?

Để hiểu đúng về Reggio Emilia, chúng ta cần xem nó như một “cách tiếp cận” hay một “triết lý giáo dục” hơn là một “chương trình học” cứng nhắc. Triết lý này được khởi xướng bởi nhà tâm lý học Loris Malaguzzi và các bậc phụ huynh tại thành phố Reggio Emilia, miền Bắc nước Ý, sau Thế chiến thứ II. Họ có một niềm tin khao khát rằng: trẻ em không phải là những chiếc bình rỗng cần được đổ đầy kiến thức, mà là những cá nhân toàn diện, có năng lực, giàu tiềm năng và sở hữu hàng “trăm ngôn ngữ” để biểu đạt đạt bản thân. 

Cốt lõi của phương pháp Reggio Emilia xoay quanh 3 nhân vật trung tâm hay còn gọi là “ba người thầy”:

• Người thầy thứ nhất - Trẻ em: Trẻ được xem là nhân vật chính trong chương trình học của chính mình. Các em là những nhà nghiên cứu, những người kiến tạo tri thức, có khả năng tự định hướng công việc dựa trên tò mò và thú vị bẩm sinh.
• Người thầy thứ hai - Giáo viên:  Giáo viên không đóng vai trò trò chơi là người truyền thụ kiến thức một chiều, mà là người đồng hành, người quan sát, người lắng nghe và à là người khơi gợi. Họ đặt ra các câu hỏi mở, tạo ra các câu trả lời thử thách và cùng câu trả lời khám phá trẻ em.
• Người thầy thứ ba - Môi trường:  Đây là một trong những đặc điểm độc nhất của Reggio Emilia.   Môi trường lớp học được thiết kế theo hướng có mục tiêu chủ yếu để trở thành một “người thầy” thứ ba. Không gian học tập luôn tràn ánh sáng tự nhiên, sử dụng các vật liệu từ đời thực (gỗ, lá cây, vải...), có tính thẩm mỹ cao và được sắp xếp để “mời gọi” trẻ khám phá, tương tác và sáng tạo. Lớp học giống như một phòng thí nghiệm nghệ thuật, một phòng thí nghiệm, nơi mọi ý tưởng của trẻ đều được coi trọng.

Tóm lại, phương pháp Reggio Emilia là một môi trường giáo dục trao quyền cho trẻ, nơi việc học diễn ra một cách tự nhiên thông qua các dự án khám phá phát hiện từ chính tò mò của trẻ, trong một môi trường được chuẩn kỹ năng cân bằng và đồng hành sâu sắc của giáo viên.

>> Ba mẹ tham khảo thêm các phương pháp dạy học cho trẻ mầm non phổ biến: 

• Phương pháp Montessori là gì? Đây là những gì nó nói về lý thuyết Montessori
• Phương pháp Glenn Doman là gì? Tìm hiểu cách dạy trẻ theo Glenn Doman
• 8 bài dạy học theo phương pháp Shichida cho trẻ nên thử

Phương pháp Reggio Emilia cho rằng trẻ em là cá nhân toàn diện, có năng lực, giàu tài nguyên 

Phương pháp Reggio Emilia phù hợp với trẻ ở độ tuổi nào?

Phương pháp Reggio Emilia được biết đến rộng rãi và áp dụng hiệu quả nhất cho việc giáo dục sớm cho trẻ ở lứa tuổi mầm non và những năm đầu đời (từ 0 đến 6 tuổi). Đây chính là "giai đoạn vàng" mà triết lý này phát huy được sức mạnh tối đa. Lý do là vì trong giai đoạn này, trẻ học hỏi tốt nhất thông qua các giác quan, qua việc chạm, nhìn, nghe, ngửi và tương tác trực tiếp với thế giới xung quanh. 

Cách tiếp cận dựa trên dự án và khám phá của Reggio Emilia hoàn toàn phù hợp với cơ chế học tập tự nhiên này của trẻ. Cụ thể:

• Với trẻ nhà trẻ (dưới 3 tuổi): Phương pháp này được xem là giáo dục sớm, ba mẹ tập trung vào việc tạo ra một môi trường an toàn, giàu kích thích giác quan. Trẻ được tự do khám phá các vật liệu, màu sắc, âm thanh. Việc học đến từ những trải nghiệm đơn giản như chơi với bột, cảm nhận nước, hay lắng nghe âm thanh của các đồ vật khác nhau.
• Với trẻ mẫu giáo (3-6 tuổi): Trẻ bắt đầu có khả năng tham gia vào các buổi dạy học theo dự án dài hơi hơn. Ví dụ, từ một câu hỏi của trẻ như "Tại sao lá cây lại đổi màu?", cả lớp có thể cùng nhau bắt đầu một dự án kéo dài nhiều tuần để tìm hiểu về cây cối, thu thập các loại lá, vẽ, tạo hình và cuối cùng là tổ chức một buổi "triển lãm" về những gì mình đã khám phá.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng tinh thần và triết lý cốt lõi của Reggio Emilia – tôn trọng trẻ, học tập dựa trên dự án, đề cao vai trò của môi trường – hoàn toàn có thể được điều chỉnh và áp dụng cho cả các lứa tuổi lớn hơn, thậm chí ở bậc tiểu học. Điều quan trọng nhất không nằm ở con số độ tuổi, mà ở việc tạo ra một môi trường nơi mọi đứa trẻ đều được tin tưởng, được lắng nghe và được trao quyền làm chủ hành trình tri thức của mình.

>> Ba mẹ tham khảo thêm: 

• Tổng quan về phương pháp giáo dục Montessori cho trẻ từ 0 - 6 tuổi
• Khám phá phương pháp giáo dục STEM cho trẻ mầm non
• Giáo dục STEAM là gì? Điểm khác nhau STEM và STEAM

Reggio Emilia áp dụng hiệu quả nhất cho việc giáo dục sớm cho trẻ từ 0 đến 6 tuổi

Ưu điểm của phương pháp giáo dục Reggio Emilia

Khi một triết lý giáo dục đặt trọn vẹn niềm tin vào tiềm năng của trẻ, những lợi ích nó mang lại không chỉ dừng ở kiến thức, mà còn là sự phát triển toàn diện về tư duy, kỹ năng và nhân cách. Cách tiếp cận của Reggio Emilia giống như việc gieo một hạt mầm trên mảnh đất màu mỡ, cung cấp đủ ánh sáng, nước và không khí để hạt mầm đó tự vươn lên thành một cái cây vững chãi và duy nhất.

Dưới đây là những "trái ngọt" nổi bật nhất mà ba mẹ có thể nhận thấy trên hành trình con lớn lên cùng Reggio Emilia.

>> Tham khảo thêm: 5 lĩnh vực phát triển của trẻ mầm non phụ huynh cần biết

Rèn luyện kỹ năng sáng tạo và tư duy giải quyết vấn đề

Trong một lớp học truyền thống, trẻ thường được trao câu hỏi và một đáp án có sẵn. Nhưng trong môi trường Reggio Emilia, trẻ được trao một "bí ẩn" và công cụ để tự mình trở thành nhà thám hiểm.

Hãy tưởng tượng, một buổi sáng nọ, các con tò mò về những chiếc bóng của mình trên sân. Thay vì giải thích ngay, giáo viên sẽ hỏi: "Làm thế nào để cái bóng của chúng ta to hơn nhỉ?". Từ đó, một dự án ra đời. Các con sẽ thử chạy ra nắng, nấp vào bóng râm, dùng đèn pin, dùng các vật thể khác nhau... Các con tự mình thử nghiệm, tự mình thất bại, và tự mình tìm ra câu trả lời. Quá trình đó không chỉ là một trò chơi, đó chính là tư duy giải quyết vấn đề ở dạng tinh khiết nhất. 

Sự sáng tạo không chỉ nằm ở việc vẽ một bức tranh, mà là khả năng nhìn một vấn đề từ nhiều góc độ và đưa ra hàng trăm giải pháp khác nhau – đúng với tinh thần "trăm ngôn ngữ" của trẻ.

>> Ba mẹ tìm hiểu thêm: 10 trò chơi khám phá khoa học cho trẻ mầm non thú vị, dễ làm giúp bé phát triển kỹ năng sáng tạo và tư duy giải quyết vấn đề.

Reggio Emilia rèn luyện kỹ năng sáng tạo và tư duy giải quyết vấn đề

Tăng khả năng nhìn nhận Thế giới xung quanh

Phương pháp Reggio Emilia dạy trẻ không chỉ "nhìn" mà là "quan sát". Một chiếc lá không chỉ có màu xanh, nó có những đường gân, có những vết sâu ăn li ti, có mùi hương khi vò nát và phát ra âm thanh khi khô giòn. Đó là lý do vì sao trẻ cần được ra ngoài khám phá.

Thông qua việc sử dụng các vật liệu thật từ thiên nhiên và cuộc sống (lá cây, sỏi đá, vải vụn, các loại hạt...), trẻ được khuyến khích sử dụng tất cả các giác quan để khám phá. Hơn thế nữa, một đặc sản của Reggio Emilia là "documentation" về tầm quan trọng của việc quan sát trẻ trong trường mầm non –  giáo viên ghi lại cẩn thận quá trình học tập của trẻ qua hình ảnh, video, và các sản phẩm của trẻ. Khi được nhìn lại hành trình của mình, trẻ học được cách suy ngẫm, phân tích và kết nối các sự kiện, từ đó xây dựng một cái nhìn sâu sắc và đa chiều về thế giới. 

Reggio Emilia giúp trẻ tự tin

Sự tự tin của một đứa trẻ được xây dựng từ đâu? Nó không đến từ những lời khen sáo rỗng. Sự tự tin trong triết lý Reggio Emilia được vun đắp từ sự tôn trọng và công nhận.

• Khi ý tưởng của con được lắng nghe: Mọi câu hỏi, dù ngô nghê đến đâu, đều được xem là một cánh cửa mở ra một dự án tiềm năng.
• Khi sản phẩm của con được trưng bày trân trọng: Những bức vẽ, những mô hình bằng đất sét không bị cất vào tủ, mà được trưng bày như những tác phẩm nghệ thuật trong một viện bảo tàng.
• Khi con tự mình vượt qua thử thách: Cảm giác "Aha, mình làm được rồi!" sau khi tự mình xây được một tòa tháp hay tìm ra cách làm cho nước đổi màu sẽ xây nên một sự tự tin nội tại vững chắc hơn bất kỳ lời khen nào.

Trẻ tự tin vì trẻ biết rằng, tiếng nói của mình có giá trị, suy nghĩ của mình được tôn trọng, và mình hoàn toàn có năng lực để kiến tạo và thay đổi.

>> Tham khảo: 

• 5 phương pháp giáo dục cảm xúc cho trẻ mầm non giúp trẻ tự tin, từ sự tôn trọng và công nhận.
• Các phương pháp phát triển giác quan cho trẻ hiệu quả

Sự tự tin trong triết lý Reggio Emilia được vun đắp từ sự tôn trọng và công nhận.

Reggio Emilia đề cao vai trò của giáo viên

Thoạt nghe, đây có vẻ là ưu điểm dành cho giáo viên, nhưng thực chất, người hưởng lợi lớn nhất chính là đứa trẻ. Trong Reggio Emilia, giáo viên không phải là "người biết tuốt" đứng trên bục giảng. Họ là những người đồng hành, những nhà nghiên cứu học cùng với trẻ.

Mối quan hệ này tạo ra một phương pháp giáo dục không có sự áp đặt, không có nỗi sợ sai. Giáo viên trở thành một người bạn lớn đáng tin cậy, người sẽ không đưa ra câu trả lời ngay lập tức mà sẽ hỏi lại: "Con nghĩ sao về điều này?", "Chúng ta có thể tìm hiểu thêm ở đâu nhỉ?". Chính sự đồng hành này nuôi dưỡng tình yêu học tập suốt đời, bởi trẻ hiểu rằng học tập không phải là một nhiệm vụ, mà là một cuộc phiêu lưu thú vị mà mình có người bạn đồng hành tuyệt vời.

Reggio Emilia tạo sự gắn kết

Reggio Emilia tin rằng giáo dục là một "tam giác vàng" không thể tách rời: Trẻ em – Gia đình – Nhà trường. Phương pháp này phá vỡ bức tường vô hình giữa lớp học và gia đình.

Ba mẹ không chỉ là người đưa đón con mỗi ngày, mà được mời gọi tham gia vào quá trình học tập của con. Một người ba làm kiến trúc sư có thể đến lớp chia sẻ về các tòa nhà, một người mẹ làm vườn có thể cùng các con trồng cây. Sự hợp tác chặt chẽ này mang lại hai lợi ích to lớn:

• Trẻ cảm thấy một sự nhất quán, an toàn và được hỗ trợ từ mọi phía.
• Tạo ra một cộng đồng học tập thực sự, nơi tri thức và kinh nghiệm được chia sẻ, và mỗi cá nhân đều cảm thấy mình là một phần quan trọng của cộng đồng đó.

Giáo dục là một "tam giác vàng" không thể tách rời: Trẻ em – Gia đình – Nhà trường

Nhược điểm, hạn chế của phương pháp giáo dục Reggio Emilia

Không có một phương pháp giáo dục nào là chiếc chìa khóa vạn năng, và Reggio Emilia cũng không ngoại lệ. Dù sở hữu triết lý đầy cảm hứng, việc áp dụng nó vào thực tế cũng đặt ra những thách thức nhất định. Điều quan trọng là ba mẹ cần hiểu rõ những điểm này để xem xét liệu nó có thực sự phù hợp với kỳ vọng của gia đình và cá tính của con hay không.

Không chú trọng phát huy kỹ năng cá nhân của trẻ

Đây có lẽ là một trong những băn khoăn lớn nhất, nhưng nó xuất phát từ việc so sánh Reggio Emilia với các phương pháp giáo dục có lộ trình kỹ năng rõ ràng.

Sự thật là: Reggio Emilia cực kỳ chú trọng đến kỹ năng cá nhân, nhưng không theo cách "cầm tay chỉ việc". Thay vì một lịch trình cố định như "Thứ Hai học chữ A, Thứ Ba học số 1", các kỹ năng trong lớp học Reggio được tích hợp và nảy sinh một cách tự nhiên từ các dự án. Một đứa trẻ có thể học về toán học (đo lường, ước lượng) khi cùng bạn xây một cây cầu, học về kỹ năng vận động tinh khi xâu chuỗi các hạt, và phát triển ngôn ngữ khi trình bày về "công trình" của mình.

Thách thức ở đây là: Quá trình phát triển kỹ năng này không tuyến tính và khó "đong đếm" theo từng tuần. Điều này có thể gây bối rối cho những ba mẹ mong muốn thấy một lộ trình học tập rõ ràng, có thể kiểm tra được bằng các bài tập cụ thể.

Reggio Emilia chú trọng đến kỹ năng cá nhân, nhưng không theo cách "cầm tay chỉ việc". 

Không phù hợp với mọi trẻ mầm non

Đây là một nhận định có phần chính xác. Môi trường học tập tự do, trao quyền và dựa trên sự tự khám phá của Reggio Emilia sẽ là "thiên đường" cho những đứa trẻ tò mò, độc lập và thích tìm tòi.

Tuy nhiên, thách thức có thể nảy sinh với:

• Những trẻ cần một cấu trúc rõ ràng, dễ đoán: Một số trẻ cảm thấy an toàn và phát triển tốt hơn khi có một lịch trình sinh hoạt và học tập cố định, lặp lại mỗi ngày. Sự linh hoạt và thay đổi liên tục của các dự án trong Reggio Emilia có thể khiến những trẻ này cảm thấy hơi choáng ngợp lúc ban đầu.
• Những trẻ có xu hướng nhút nhát hơn: Dù giáo viên luôn khuyến khích, môi trường học tập dựa trên dự án nhóm đòi hỏi sự tương tác và đóng góp ý kiến. Một số trẻ nhút nhát có thể cần nhiều thời gian và sự hỗ trợ đặc biệt hơn để hòa mình vào dòng chảy chung.

Khó khăn trong việc đánh giá kết quả học tập

Đây là một thách thức có thật. Nếu ba mẹ quen thuộc với các bài kiểm tra, bảng điểm, hay những cuốn sổ liên lạc ghi rõ "Con đã thuộc bao nhiêu chữ cái", thì hệ thống đánh giá của Reggio Emilia sẽ hoàn toàn khác biệt.

Phương pháp này không dùng bài thi. Thay vào đó, sự tiến bộ của trẻ được ghi nhận qua "documentation" (hệ thống tư liệu) – bao gồm hình ảnh, video, ghi chép lại các cuộc đối thoại của trẻ, và các sản phẩm do chính tay trẻ làm ra. Những bộ tư liệu này vô cùng phong phú và sâu sắc, nhưng chúng mang tính chất lượng hơn là số lượng.

Thách thức: Việc đánh giá này đòi hỏi giáo viên phải có kỹ năng quan sát và phân tích sâu sắc. Đối với phụ huynh, việc đọc hiểu một "portfolio" (hồ sơ học tập) dày dặn có thể khó khăn hơn việc nhìn vào một con số hay một lời nhận xét ngắn gọn.

Sự tiến bộ của trẻ được ghi nhận qua "documentation" (hệ thống tư liệu)

Reggio Emilia trong giáo dục hơi “rập khuôn”

Sự thật thì hoàn toàn ngược lại. Cốt lõi của Reggio Emilia chính là chống lại sự "rập khuôn". Mỗi lớp học, mỗi dự án đều là độc nhất vì nó xuất phát từ chính sự tò mò của nhóm trẻ tại thời điểm đó. Một lớp học Reggio Emilia ở Hà Nội sẽ hoàn toàn khác một lớp ở TP. Hồ Chí Minh.

Vậy hiểu lầm này từ đâu mà có? Thách thức nằm ở việc áp dụng hời hợt. Nhiều trường học có thể "vay mượn" vẻ bề ngoài của Reggio Emilia – như mua đồ chơi bằng gỗ, đặt một chiếc bàn ánh sáng (light table) – nhưng lại thiếu đi chiều sâu triết lý bên trong. Họ vẫn dạy theo một chương trình cứng nhắc. Chính sự sao chép về hình thức mà thiếu đi linh hồn đã tạo ra cảm giác "rập khuôn" và làm mất đi giá trị cốt lõi của phương pháp.

Không chú trọng sự tham gia của gia đình

Đây là hiểu lầm tai hại nhất! Thực tế, Reggio Emilia là một trong số ít các phương pháp giáo dục đặt sự tham gia của gia đình làm trụ cột trung tâm. Triết lý này xem ba mẹ là những "đối tác" không thể thiếu trong hành trình giáo dục của con.

Thách thức thực sự là: Reggio Emilia đòi hỏi sự cam kết và tham gia rất cao từ phía gia đình. Ba mẹ được khuyến khích tham gia vào các dự án, chia sẻ chuyên môn của mình, và dành thời gian trao đổi thường xuyên với giáo viên. Đây có thể là một "nhược điểm" đối với những gia đình có quỹ thời gian eo hẹp hoặc chưa quen với việc tham gia sâu vào các hoạt động của nhà trường.

>> Ba mẹ tham khảo thêm: Bí quyết nuôi dạy con theo phương pháp Montessori hiệu quả hiệu quả cho con

Reggio Emilia đòi hỏi sự cam kết và tham gia rất cao từ phía gia đình.

Nguyên tắc vận dụng phương pháp Reggio Emilia

Để áp dụng thành công, chúng ta cần hiểu rằng Reggio Emilia không phải là một bộ công thức hay một danh sách các hoạt động cần làm. Nó là một "hệ điều hành" tư duy, một lăng kính để nhìn nhận trẻ em và giáo dục. Linh hồn của phương pháp này nằm gọn trong những nguyên tắc nền tảng sau:

• Trẻ em là nhân vật chính (The Child as Protagonist): Đây là nguyên tắc bất biến. Mọi hoạt động, mọi dự án đều phải xoay quanh trẻ. Giáo viên và cha mẹ cần học cách "lùi lại một bước", quan sát, lắng nghe để thấu hiểu hứng thú và giả thuyết của trẻ, từ đó khơi gợi và mở rộng hành trình học tập thay vì dẫn dắt một cách áp đặt.
• Môi trường là người thầy thứ ba (The Environment as the Third Teacher): Không gian học tập phải có chủ đích. Mỗi góc lớp, mỗi món đồ dùng đều mang một "sứ mệnh", mời gọi trẻ tương tác, khám phá và sáng tạo. Môi trường cần đẹp, trật tự, sử dụng vật liệu thật và tràn ngập ánh sáng để tôn trọng cảm quan thẩm mỹ của trẻ.
• Giáo viên là người đồng hành, người nghiên cứu: Vai trò của người lớn là người hỗ trợ, người khơi gợi và cùng học với trẻ. Họ không đưa ra đáp án, mà đặt những câu hỏi mở, tạo ra thử thách và giúp trẻ kết nối các ý tưởng.
• Sức mạnh của "Trăm ngôn ngữ" (The Hundred Languages): Triết lý Reggio Emilia tin rằng trẻ có hàng trăm cách để biểu đạt suy nghĩ, cảm xúc và sự hiểu biết của mình (qua vẽ, nặn tượng, xây dựng, âm nhạc, kịch nghệ...). Nhiệm vụ của giáo dục là tạo điều kiện để trẻ được sử dụng tất cả các "ngôn ngữ" đó.
• Tầm quan trọng của sự hợp tác và tương tác: Trẻ học hỏi hiệu quả nhất khi được tương tác với bạn bè, giáo viên và gia đình. Việc học theo dự án nhóm khuyến khích trẻ thương lượng, chia sẻ ý tưởng và xây dựng kiến thức cùng nhau, hình thành nên một cộng đồng học tập thực sự.
• "Documentation" – Ghi lại quá trình học tập: Việc ghi chép, chụp ảnh, quay phim lại quá trình học của trẻ không phải để "chấm điểm", mà để giúp giáo viên hiểu sâu hơn về tư duy của trẻ, giúp phụ huynh thấy được con đường học tập của con, và giúp chính đứa trẻ nhìn lại và suy ngẫm về hành trình của mình.

Nguyên tắc áp dụng giáo dục theo phương pháp Reggio Emilia 

Cách tiếp cận phương pháp Reggio Emilia

Ba mẹ không cần biến ngôi nhà của mình thành một lớp học tiêu chuẩn để áp dụng Reggio Emilia. Điều quan trọng nhất là mang "linh hồn" của phương pháp này vào cách chúng ta tương tác và tạo dựng không gian sống cho con mỗi ngày.

>> Tham khảo thêm: Hướng dẫn ba mẹ hoạt động thực hành montessori tại nhà chi tiết

Vận dụng phương pháp Reggio Emilia từ trường về nhà

Đây là bước thay đổi về "chất" thay vì về "lượng". Nó không đòi hỏi chi phí, mà cần sự kiên nhẫn và thay đổi trong cách nhìn của ba mẹ.

• Trở thành người quan sát: Thay vì liên tục chỉ dẫn con phải chơi gì, hãy dành thời gian ngồi xuống và thực sự quan sát. Con đang hứng thú với điều gì? Con đang cố gắng làm gì với món đồ chơi đó? Sự quan sát sẽ cho ba mẹ những gợi ý tuyệt vời về nhu cầu học hỏi của con.
• Đặt câu hỏi mở, khơi gợi tư duy: Hãy thay thế những câu hỏi đóng (Có/Không) bằng những câu hỏi mở.
  • Thay vì: "Con xây tháp cao thế à?", hãy hỏi: "Con làm thế nào để tòa tháp này không bị đổ nhỉ?"
  • Thay vì: "Đây là con gì?", hãy hỏi: "Con nghĩ bạn này sống ở đâu và thích ăn gì?"
• Tôn trọng quá trình hơn kết quả: Hãy cổ vũ nỗ lực và sự thử nghiệm của con, ngay cả khi nó tạo ra một mớ hỗn độn hoặc sản phẩm cuối cùng không "hoàn hảo". Quá trình con mày mò pha màu, trộn bột mới là lúc việc học diễn ra, chứ không phải ở bức tranh sau cùng.
• Cùng con đi tìm câu trả lời: Hãy thể hiện rằng ba mẹ cũng là những người học. Khi con hỏi một câu khó, đừng ngại nói: "Ồ, một câu hỏi hay quá, ba/mẹ cũng chưa biết. Hay mình cùng tìm hiểu trong sách/internet nhé?". Điều này dạy con một kỹ năng vô giá: kỹ năng tự học.

Hãy thay thế những câu hỏi đóng (Có/Không) bằng những câu hỏi mở.

Tạo một "giỏ đồ chơi" theo tinh thần Reggio Emilia

Đồ chơi theo cảm hứng Reggio Emilia không phải là những món đồ đắt tiền, mà là những vật liệu "mở" (open-ended) – tức là những thứ không có một cách chơi cố định và có thể biến hóa theo trí tưởng tượng của trẻ. Ba mẹ có thể bắt đầu bằng việc tạo một chiếc giỏ hoặc một chiếc kệ với những món đồ sau:

• Kho báu từ thiên nhiên: Một bộ sưu tập lá cây khô, sỏi đủ kích cỡ, cành cây, vỏ sò, quả thông... Đây là những giáo cụ tuyệt vời để con học về hình dạng, kết cấu và sự đa dạng của tự nhiên.
• Vật liệu tái chế sáng tạo: Lõi giấy vệ sinh, hộp carton, nắp chai nhựa, vải vụn... Đừng vội vứt chúng đi. Với trẻ, một chiếc hộp carton có thể là một ngôi nhà, một chiếc xe hơi, hoặc một con tàu vũ trụ.
• Vật liệu nghệ thuật thật: Thay vì chỉ giới hạn ở bút sáp, hãy cho con tiếp xúc với đất sét tự khô, màu nước, giấy khổ lớn. Việc được sử dụng những công cụ "thật" cho thấy sự tin tưởng của ba mẹ vào khả năng của con.
• Các khối gỗ đơn giản: Những bộ xếp hình bằng gỗ mộc, không sơn màu, không có hình thù cụ thể sẽ kích thích trí tưởng tượng của trẻ bay xa hơn những bộ đồ chơi đã được định hình sẵn.
• Ánh sáng và sự trong suốt: Ba mẹ có thể dùng một chiếc khay nhựa trong và đặt đèn pin bên dưới để tạo thành một chiếc "bàn ánh sáng" tự chế. Con có thể khám phá sự pha trộn màu sắc, hình dạng của các vật thể trong suốt một cách đầy mê hoặc.

Hãy nhớ rằng, món "giáo cụ" quan trọng nhất chính là sự hiện diện và tham gia của ba mẹ trong thế giới khám phá của con.

>> Tham khảo: Tổng hợp 15+ Bộ giáo cụ Montessori cho trẻ từ 0-6 tuổi

Đồ chơi Reggio Emilia là những vật liệu "mở" (open-ended), có thể biến hóa theo trí tưởng tượng của trẻ. 

Tham khảo tài liệu về phương pháp Reggio Emilia

Để thực sự thấu hiểu chiều sâu triết lý của Reggio Emilia, không gì tốt hơn là tìm đến những cuốn sách gối đầu giường được viết bởi chính những người khai sinh và phát triển phương pháp này. Dưới đây là một vài gợi ý uy tín mà ba mẹ và thầy cô có thể tìm đọc:

• "The Hundred Languages of Children" (Trăm Ngôn Ngữ Của Trẻ) - Tác giả: Loris Malaguzzi, Carla Rinaldi, Carlina Rinaldi: Đây được xem là cuốn sách kinh điển và nền tảng nhất. Nó không chỉ giải thích các nguyên tắc, mà còn chứa đựng vô số câu chuyện, hình ảnh và tài liệu thực tế từ các trường học tại Reggio Emilia, giúp người đọc cảm nhận được "linh hồn" của phương pháp.
• "In Dialogue with Reggio Emilia" (Đối thoại cùng Reggio Emilia) - Tác giả: Carlina Rinaldi: Cuốn sách này đi sâu vào vai trò của giáo viên, tầm quan trọng của việc lắng nghe và nghệ thuật "documentation" (ghi lại quá trình học tập). Nó mang đến một cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ tương tác giữa người lớn và trẻ em trong môi trường giáo dục.
• "Bringing Reggio Emilia Home" - Tác giả: Paola Cagliari: Cuốn sách này mang tính thực tiễn cao, hướng dẫn các bậc phụ huynh cách mang những nguyên tắc cốt lõi của Reggio Emilia vào chính ngôi nhà của mình, tạo ra một môi trường học tập và khám phá đầy cảm hứng cho con.

Tham khảo tài liệu sách chính thống về phương pháp Reggio Emilia

Lưu ý khi dạy trẻ theo phương pháp giáo dục Reggio Emilia

Áp dụng Reggio Emilia là một hành trình đầy cảm hứng nhưng cũng cần sự tinh tế. Dưới đây là một vài "cái bẫy" mà ba mẹ và cả các trường học đôi khi mắc phải, cần lưu ý để không làm mất đi giá trị cốt lõi của phương pháp:

• Đừng biến Reggio thành một "phong cách trang trí": Nhiều người bị hấp dẫn bởi vẻ đẹp của các lớp học Reggio với đồ gỗ, vật liệu tự nhiên và ánh sáng chan hòa. Nhưng nếu chỉ sao chép hình thức mà thiếu đi triết lý bên trong – sự tôn trọng trẻ, học theo dự án, giáo viên là người đồng hành – thì đó chỉ là một cái vỏ rỗng.
• Đừng sợ sự hỗn độn: Học tập khám phá luôn đi kèm với sự thử nghiệm, và đôi khi là cả một mớ hỗn độn. Màu vương vãi, đất sét dính tay, các công trình xây dựng dở dang... đó là dấu hiệu của một quá trình học tập đang diễn ra sôi nổi. Hãy chuẩn bị tinh thần và xem đó là một phần tất yếu của sự sáng tạo.
• Đừng mất kiên nhẫn: Các dự án trong Reggio Emilia có thể kéo dài hàng tuần, thậm chí hàng tháng. Sự tiến bộ không được đo bằng các bài kiểm tra hàng ngày. Ba mẹ cần kiên nhẫn và tin tưởng vào quá trình, tin rằng trẻ đang xây dựng những kiến thức sâu sắc và bền vững.
• Đừng hiểu lầm vai trò của giáo viên: Thấy giáo viên ngồi quan sát và lắng nghe không có nghĩa là họ "không làm gì". Thực chất, công việc của họ vô cùng vất vả: quan sát tinh tế, phân tích suy nghĩ của trẻ, đặt câu hỏi khơi gợi, chuẩn bị môi trường và ghi chép tài liệu. Đó là một vai trò đòi hỏi kỹ năng chuyên môn rất cao.

Giáo viên quan sát và lắng nghe nhưng không có nghĩa là họ "không làm gì".

So sánh phương pháp Montessori và Reggio Emilia

Đây là hai "người khổng lồ" trong giáo dục sớm, đều lấy trẻ làm trung tâm nhưng lại có cách tiếp cận rất khác biệt. Việc so sánh sẽ giúp ba mẹ nhận ra phương pháp nào phù hợp hơn với cá tính của con và định hướng của gia đình.

Điểm chung của phương pháp giáo dục Reggio Emilia và Montessori

• Lấy trẻ làm trung tâm: Cả hai đều tin rằng trẻ em là những cá nhân có năng lực, có khả năng tự xây dựng kiến thức cho bản thân.
• Tôn trọng trẻ: Sự tôn trọng được thể hiện qua việc cho trẻ quyền lựa chọn hoạt động và tự do di chuyển trong một chừng mực nhất định.
• Môi trường được chuẩn bị kỹ lưỡng: Cả hai đều nhấn mạnh tầm quan trọng của một môi trường học tập được thiết kế có chủ đích để hỗ trợ sự phát triển của trẻ.
• Học tập qua trải nghiệm thực tế: Trẻ học bằng cách làm, bằng cách tương tác trực tiếp với các vật liệu và môi trường xung quanh.

Điểm khác biệt giữa phương pháp giáo dục Reggio Emilia và Montessori

Sau khi so sánh, có lẽ ba mẹ đã thấy rõ hơn sự khác biệt trong triết lý và cách tiếp cận của hai phương pháp. Mỗi phương pháp đều có những vẻ đẹp và thế mạnh riêng, phù hợp với những đứa trẻ và gia đình khác nhau.

>> Ba mẹ tham khảo thêm: Phương pháp giáo dục Montessori khác gì so với giáo dục truyền thống?

Để có thêm góc nhìn sâu sắc và trải nghiệm thực tế về một trong những phương pháp giáo dục tiên tiến này, ba mẹ có thể tham khảo thêm chương trình học chuẩn Montessori tại ME School. Việc tìm hiểu kỹ lưỡng sẽ là bước đệm vững chắc giúp ba mẹ đưa ra lựa chọn tốt nhất cho hành trình đầu đời của con.

Vậy là chúng ta đã cùng nhau đi qua một hành trình khám phá đầy màu sắc về Reggio Emilia – một triết lý không chỉ gói gọn trong lớp học mà còn là một lời mời gọi, mời gọi mỗi chúng ta hãy nhìn lại đứa trẻ của mình bằng một lăng kính khác. Một lăng kính của sự tin tưởng, tôn trọng và kinh ngạc trước tiềm năng vô hạn ẩn sau đôi mắt trong veo của con.

Reggio Emilia mời gọi mỗi chúng ta hãy nhìn lại đứa trẻ của mình bằng một lăng kính khác

Việc lựa chọn một con đường giáo dục cho con chưa bao giờ là dễ dàng. Dù ba mẹ quyết định gửi gắm con tại một ngôi trường theo đuổi triết lý Reggio Emilia, Montessori, hay đơn giản là chắt lọc những tinh hoa này để áp dụng tại chính ngôi nhà thân yêu, điều quan trọng nhất vẫn luôn là sự kết nối. Đó là kết nối khi ba mẹ thực sự lắng nghe câu chuyện của con, khi ba mẹ cùng con lấm bẩn để khám phá một chiếc lá, và khi ba mẹ tin rằng mọi ý tưởng của con đều xứng đáng được trân trọng.

Không có phương pháp nào là hoàn hảo tuyệt đối, chỉ có phương pháp phù hợp nhất. Hãy tin vào "trăm ngôn ngữ" của con và tin vào chính trực giác của một người làm cha, làm mẹ. ME School chúc ba mẹ và bé sẽ có một hành trình trưởng thành cùng nhau thật nhiều niềm vui và ý nghĩa.

• Số điện thoại: 077 999 6000
• Email: mecare@meschool.vn

Khám phá thêm về ME School tại:

Facebook | Instagram | Tiktok

Tìm kiếm liên quan: phương pháp dạy tiếng anh cho trẻ mầm non, giáo dục sớm cho trẻ sơ sinh, chuẩn bị cho bé đi học mẫu giáo, giáo dục sớm là gì,